Wprowadzenie
Żyjemy w czasach nieskończonych możliwości zawodowych. Możemy pracować w tradycyjnych zawodach, rozwijać własne biznesy, działać w branżach kreatywnych, pracować zdalnie, a nawet wielokrotnie zmieniać ścieżkę kariery w ciągu życia. Z jednej strony to ogromna szansa, ale z drugiej – nadmiar opcji może prowadzić do chaosu i paraliżu decyzyjnego. Jak więc dokonać wyboru, nie tracąc lat na zastanawianie się i unikając frustracji?
Problem paraliżu decyzyjnego
Osoby, które mają mnóstwo pomysłów na swoją karierę, często wpadają w pułapkę niezdecydowania. Nie jest to zwykłe wahanie – to uczucie przytłoczenia, które może prowadzić do prokrastynacji i ciągłego analizowania „co jeśli…”. Objawy tego problemu obejmują perfekcjonizm, lęk przed stratą, ciągłe zmienianie zdania oraz paraliż decyzyjny.
Psycholog Barry Schwartz w książce Paradoks wyboru – Dlaczego więcej oznacza mniej dowodzi, że zbyt wiele opcji nie zwiększa naszego szczęścia, lecz prowadzi do większego stresu i niezadowolenia. Dlatego czasami lepiej ograniczyć ilość opcji, aby nie było efektu „przeciążenia wyborem”.
Podobnie uważa Dan Gilbert, amerykański psycholog z Uniwersytetu Harvarda, którego badania wskazują, że ludzie lepiej adaptują się do podjętych decyzji, gdy ich opcje są ograniczone. Przykładem może być eksperyment, w którym uczestnicy, którzy mieli mniej opcji do wyboru, szybciej podejmowali decyzje i byli z nich bardziej zadowoleni.
Dlatego jeśli czujesz się przytłoczony, wybierz maksymalnie trzy opcje i skup się tylko na nich. Ograniczenie liczby możliwości może sprawić, że decyzja stanie się łatwiejsza i mniej stresująca.
Jak podejść do decyzji o karierze kiedy mamy mętlik w głowie i mnóstwo pomysłów?
Zamiast czekać na „idealny” moment lub magiczne olśnienie, warto świadomie zarządzać procesem decyzyjnym.
Można przeprowadzić analizę różnych opcji stosując np. matrycę decyzyjną, która pozwala ocenić różne ścieżki kariery pod kątem istotnych kryteriów, takich jak zarobki, satysfakcja, rozwój i zgodność z wartościami. Dzięki punktacji można obiektywnie porównać możliwości i wybrać tę najbardziej odpowiadającą naszym potrzebom.
Inną opcją jest metoda opracowana przez Suzy Welch – 10-10-10. Metoda ta to prosty, ale skuteczny sposób podejmowania decyzji, który pomaga spojrzeć na konsekwencje naszych wyborów w różnych perspektywach czasowych: Jak będę się czuć z tą decyzją za 10 minut? Jak wpłynie ona na moje życie za 10 miesięcy? Jakie konsekwencje przyniesie za 10 lat? Te pytania redukują ryzyko podejmowania impulsywnych decyzji, a także pozwalają połączyć decyzje z naszymi wartościami i długoterminowymi celami.
Moja klientka – Marysia, która przez kilka lat wahała się między karierą w marketingu a psychologią, miała też inne pomysły odnośnie prowadzenia swojej kariery. Po naszych spotkaniach i zastosowaniu matrycy zobaczyła, że inne pomysły nie spełniają jej oczekiwań, a choć marketing oferuje lepsze zarobki, to psychologia bardziej odpowiadała jej wartościom i dawała większą satysfakcję. I wtedy wybór stał się prostszy. Później sprawdziłyśmy jeszcze dokonanie tych wyborów stosując metodę 10-10-10, która tylko utwierdziła Marysię w podjętej decyzji.
Eksperymentowanie – testuj zamiast zgadywać
Innym sposobem na podjęcie decyzji jest przetestowanie kilku opcji w praktyce. Możemy to zrobić poprzez krótkie projekty, wolontariat, job shadowing czy kursy online. Badania prof. Herminii Ibarra, która jest wybitną postacią w dziedzinie zachowań organizacyjnych, przywództwa i rozwoju kariery w London Business School pokazują, że ludzie, którzy podejmują działania eksploracyjne, szybciej znajdują satysfakcjonującą ścieżkę zawodową. Dlatego zachęca do zdobywania nowych doświadczeń i zmian perspektywy oraz ciągłego rozwoju osobistego.
Dlaczego praca z przekonaniami jest tak ważna?
No właśnie. Wielu z nas nie podejmuje decyzji o zmianie kariery nie dlatego, że nie ma umiejętności, ale dlatego, że blokują nas wewnętrzne przekonania. „Nie dam rady”, „Jestem za stary na zmianę”, „To za duże ryzyko” – to głosy, które często sabotują nasze działania. Przekonania te mogą wynikać z doświadczeń z dzieciństwa, oczekiwań społecznych czy negatywnych doświadczeń zawodowych.
Badania dr Carol Dweck z Uniwersytetu Stanforda nad nastawieniem na rozwój pokazują, że osoby wierzące w możliwość nauki i zmiany szybciej podejmują decyzje i osiągają lepsze rezultaty. Zmiana przekonań to proces, ale dzięki metodom coachingowym można skutecznie przekształcić blokujące myśli w motywujące przekonania.
Coaching kariery i praca nad przekonaniami
Profesjonalny coaching może pomóc w uporządkowaniu myśli i odkryciu, co faktycznie pasuje do danej osoby. Narzędzia wykorzystywane w coachingu obejmują poziomy logiczne Diltsa, 6 pytań zdrowego myślenia według metody CVP oraz testy osobowości.
Badania przeprowadzone przez Instytut Coachingowy ICF wykazały, że osoby korzystające z coachingu zawodowego są o 67% bardziej skłonne do podejmowania świadomych decyzji dotyczących kariery i czują większą satysfakcję z wyboru.
Jakie kroki warto podjąć już teraz?
Jeśli utknąłeś w miejscu, oto konkretne kroki, które możesz wykonać:
- Określ swoje priorytety – co jest dla Ciebie najważniejsze w karierze?
- Zastosuj metodę analityczną lub emocjonalną, aby uporządkować myśli.
- Zastosuj metody związane z pracą z przekonaniami – np. 6 pytań zdrowego myślenia według metody CVP, które pokażą Ci jak łatwo możesz zmienić niewspierające przekonania w takie, które będą Ci służyć.
- Przeprowadź testy osobowościowe, aby lepiej poznać siebie.
- Przetestuj swoje pomysły w praktyce – podejmij małe działania, które pomogą Ci podjąć świadomą decyzję.
- Poszukaj wsparcia – coaching kariery, mentoring lub rozmowy z profesjonalistami mogą pomóc podjąć lepszą decyzję.
- Działaj! Pamiętaj, że żadna decyzja nie jest ostateczna. Możesz zmieniać ścieżkę, jeśli okaże się, że coś nie działa.
Podsumowanie
Podjęcie decyzji o karierze, gdy masz różne pomysły, nie jest łatwe, ale można to zrobić świadomie i skutecznie. Kluczem jest równowaga między analizą a działaniem – bo to praktyczne doświadczenie prowadzi do najlepszych wyborów. Jeśli chcesz przejść przez ten proces świadomie i skutecznie, profesjonalny coaching może pomóc Ci odkryć najlepszą ścieżkę zawodową dla Ciebie.
