Jeśli słyszałeś kiedykolwiek pojęcie „inteligencja emocjonalna”, niemal na pewno zawdzięczasz to jednej osobie. Daniel Goleman nie wymyślił tego terminu, ale to jego książka z 1995 roku sprawiła, że świat zaczął traktować emocje jako kompetencję, a nie słabość.
Kim jest Daniel Goleman i dlaczego jego model dominuje
Daniel Goleman to amerykański psycholog i dziennikarz naukowy, wieloletni autor „New York Timesa”. Sama koncepcja narodziła się jednak wcześniej: w 1990 roku psycholodzy Peter Salovey i John Mayer opublikowali pracę naukową definiującą emotional intelligence. Goleman w książce „Inteligencja emocjonalna” (1995) zebrał te badania i postawił tezę: wysokie IQ nie gwarantuje udanego życia.
Model Golemana zdominował myślenie o EQ z prostego powodu: jest praktyczny. Zamiast akademickich definicji dał pięć konkretnych umiejętności. Warto pamiętać: Salovey i Mayer stworzyli teorię naukową, Goleman natomiast jej najskuteczniejszą popularyzację.
5 składników inteligencji emocjonalnej wg Golemana
1. Samoświadomość
Zdolność rozpoznawania własnych emocji w momencie, gdy się pojawiają. Fundament całego modelu: nie da się zarządzać emocją, której się nie zauważa.
Po czym poznasz, że to Twój słaby punkt? → emocje „przychodzą znikąd”, orientujesz się, co czułeś, dopiero po fakcie.
2. Samoregulacja
Umiejętność panowania nad impulsami i wybierania reakcji. Nie tłumienie – zatrzymanie się między bodźcem a odpowiedzią.
Po czym poznasz? → żałujesz słów wypowiedzianych „na gorąco” albo dusisz wszystko, aż wybuchniesz w najmniej spodziewanym momencie.
3. Motywacja
Wewnętrzny napęd do działania z powodów głębszych niż pieniądze czy uznanie. Optymizm i wytrwałość mimo przeszkód.
Po czym poznasz? → działasz tylko pod presją terminu, cele porzucasz przy pierwszej przeszkodzie.
4. Empatia
Rozpoznawanie emocji i potrzeb innych, także tych niewypowiedzianych. Fundament zaufania w każdej relacji.
Po czym poznasz? → reakcje innych często Cię zaskakują, a bliscy mówią, że ich nie słuchasz.
5. Umiejętności społeczne
Praktyczne wykorzystanie czterech poprzednich: komunikacja, rozwiązywanie konfliktów, współpraca. Składnik „wynikowy”.
Po czym poznasz? → konflikty zamiatasz pod dywan lub wygrywasz kosztem relacji.
„Inteligencja emocjonalna w praktyce” – o co chodzi w drugiej książce
W 1998 roku Goleman wydał kontynuację przenoszącą model do świata pracy. Argumentował, że kompetencje emocjonalne są kluczowe na stanowiskach przywódczych.
Czego model Golemana nie mierzy? Podejście integralne
Model Golemana opisuje, jak funkcjonujesz emocjonalnie. Nie odpowiada jednak na pytanie, dlaczego – co sprawia, że mimo wiedzy wciąż reagujesz tak samo.
Dlatego model IIE dodaje szósty obszar – podejście integralne: zdolność pracy z własną podświadomością, tożsamością i wewnętrzną spójnością. W teście IIE ten obszar liczony jest z podwójną wagą.
Goleman vs IIE — porównanie
| Obszar | Goleman | IIE |
|---|---|---|
| Samoświadomość | ✓ | ✓ |
| Samoregulacja | ✓ | ✓ |
| Motywacja | ✓ | ✓ |
| Empatia | ✓ | ✓ |
| Umiejętności społeczne | ✓ | ✓ |
| Podejście integralne | — | ✓ (podwójna waga) |
Jak sprawdzić swoje 5 (i 6) składników
Bezpłatny test Integralnej Inteligencji Emocjonalnej mierzy wszystkie pięć składników Golemana oraz obszar integralny: 70 pytań, ok. 10 minut na wypełnienie, wynik dla każdego obszaru osobno na e-mail.
Zrób bezpłatny test Integralnej Inteligencji Emocjonalnej →
Źródła
- D. Goleman, Inteligencja emocjonalna, Media Rodzina, 1997.
- P. Salovey, J. Mayer, Emotional Intelligence, Imagination, Cognition, and Personality, 1990.
